Psycholog czy psychoterapeuta – do kogo udać się po pomoc?
Wybór odpowiedniego specjalisty może być trudny, zwłaszcza gdy znajdujesz się w sytuacji kryzysowej. Choć określenia psycholog czy psychoterapeuta wiele osób potocznie stosuje zamiennie, w polskim systemie ochrony zdrowia oznaczają one inne formy wsparcia i wymagają odmiennych kwalifikacji.
Spis treści:
Kim jest PSYCHOLOG i czym się zajmuje?
Psycholog i specjalizacje
Psycholog w ramach pogłębiania swoich kompetencji i ciągłej edukacji może wybrać konkretną specjalizację podczas jednolitych studiów, ukończyć specjalizację podyplomową oraz zdobywać dodatkowe uprawnienia realizując kursy, szkolenia lub studia podyplomowe. W ramach specjalizacji psycholog jest zobowiązany m.in. do odbycia kilkuset godzin staży na oddziałach szpitalnych czy w specjalistycznych poradniach.
Stąd możesz spotkać się ze specjalistycznymi tytułami takimi jak psycholog kliniczny, psycholog diagnosta, psycholog dziecięcy, neuropsycholog, psycholog sądowy, psychoonkolog, psycholog sportu, psychoseksuolog.
Psycholog również może podjąć szkolenie w szkole psychoterapii, by stać się psychoterapeutą – ale o tym będzie w dalszej części artykułu.
Pomoc psychologiczna: stabilizacja i psychoedukacja
Pomoc psychologiczna jest skierowana do osób, które na co dzień funkcjonują dobrze, ale znalazły się w trudnym momencie życiowym. Jej celem jest doraźne wsparcie i pomoc w przejściu przez konkretny kryzys. To wsparcie koncentruje się na stabilizacji i pomaga klientowi odnaleźć wewnętrzne zasoby do radzenia sobie z bieżącym problemem.
Typowe sytuacje, w których pomoże psycholog:
- Nagłe wydarzenia losowe: rozstanie, zdrada, śmierć bliskiej osoby (żałoba)
- Trudności zawodowe: silny stres, objawy wypalenia zawodowego, utrata pracy
- Etapy przejściowe: przeprowadzka, wejście w rolę rodzica, kryzys wieku średniego
- Wsparcie po diagnozie: kryzys związany z diagnozą choroby somatycznej u siebie lub bliskiego
- Kryzysy sytuacyjne: silny stres, objawy wypalenia, trudności adaptacyjne po zmianie pracy lub w trakcie emigracji
- Interwencja kryzysowa: udzielenie wsparcia i obniżenie napięcia emocjonalnego w nagłej, traumatycznej sytuacji.
Psycholog pomaga nazwać problem, obniżyć napięcie emocjonalne i zastosować konkretne strategie radzenia sobie oraz psychoedukuje. Czas trwania takiej pracy to zwykle od kilku do kilkunastu spotkań.
Diagnoza psychologiczna
Rolą psychologa jest diagnoza psychologiczna. Psycholog posiada uprawnienia do stosowania testów psychologicznych i bada szereg obszarów, co jest niezbędne do postawienia precyzyjnej diagnozy i dobrania leczenia:
- Neuroróżnorodność: wykorzystuje standaryzowane narzędzia do oceny w kierunku spektrum autyzmu oraz ADHD
- Funkcje poznawcze: ocenia pamięć, koncentrację, intelekt, co jest istotne np. po udarach, urazach mózgu lub w procesach otępiennych
- Wstępna diagnoza kliniczna: pomaga odróżnić np. głęboką depresję od choroby afektywnej dwubiegunowej czy zaburzeń osobowości
- Osobowość i emocje: diagnozuje mechanizmy stresu, cechy temperamentu, styl radzenia sobie z emocjami
- Orzecznictwo i opinie: wydaje opinie sądowo-psychologiczne, opinie o zdolności do pracy, prowadzenia pojazdów czy gotowości szkolnej dziecka.
Kim jest PSYCHOTERAPEUTA i jak wygląda jego praca?
Psychoterapeuta zajmuje się leczeniem zaburzeń psychicznych i problemów emocjonalnych za pomocą metod psychoterapeutycznych.
Psychoterapia jest uznaną metodą leczenia zaburzeń psychicznych w sensie klinicznym i systemowym, a uprawnienia do jej prowadzenia są oddzielne od tytułu magistra psychologii.
Psychoterapeuta i nurty psychoterapii
Aby móc pracować jako psychoterapeuta, specjalista musi przejść długi proces, który nadaje uprawnienia do prowadzenia terapii. Etapy tego procesu to obowiązkowo:
- Wykształcenie magisterskie – najczęściej psychologia, medycyna, pedagogika, choć w zależności od nurtu dopuszczane są inne kierunki
- Szkolenie w czteroletniej, podyplomowej szkole psychoterapii, która jest akredytowana przez uznane towarzystwa naukowe (np. Polskie Towarzystwo Psychologiczne)
- Regularne poddawanie swojej pracy superwizji u certyfikowanego superwizora
- Własna terapia
Psychoterapeuci szkolą się w jednym z wybranych nurtów terapeutycznych. Więcej o nurtach i ich charakterystyce przeczytasz w tym artykule: Nurty w psychoterapii – dlaczego wybór ma znaczenie?
Psychoterapia - głębsza i dłuższa praca nad sobą
Psychoterapia to proces głębszej pracy nad sobą. Jest formą pomocy, która zajmuje się mechanizmami powstawania trudności, a nie tylko ich bieżącymi objawami.
Typowe sytuacje, w których pomoże psychoterapeuta:
- Nawracające stany emocjonalne: lęk uogólniony, silne wahania nastroju, obniżony nastrój, poczucie pustki lub „utknięcia”, które powracają.
- Wyzwania związane z neuroatypowością: nauka strategii radzenia sobie z wyzwaniami wynikającymi z diagnozy ADHD oraz spektrum autyzmu (ASD), w tym trudnościami w zarządzaniu emocjami, relacjami i funkcjonowaniem społecznym.
- Problemy w relacjach: powtarzające się, destrukcyjne schematy w związkach, lęk przed bliskością/odrzuceniem, konflikty, których nie umiesz rozwiązać.
- Praca nad przeszłością: konieczność pracy nad traumą, skutkami dorastania w rodzinie dysfunkcyjnej (DDA, DDD), czy trudnymi doświadczeniami, które nadal wpływają na codzienne funkcjonowanie.
- Zaburzenia kliniczne: depresja, zaburzenia lękowe, bezsenność, zaburzenia odżywiania, zaburzenia osobowości.
Psychoterapeuta pracuje na głębokich wzorcach emocjonalnych i schematach myślowych. Narzędziem jest tu relacja terapeutyczna oraz konkretna metoda (nurt), które pozwalają trwale zmienić sposób przeżywania siebie i świata.
Czas trwania psychoterapii jest długofalowy – od kilku miesięcy do kilku lat.
Psycholog czy psychoterapeuta, a może psychiatra?
Zrozumienie ról psychologa i psychoterapeuty jest niepełne bez uwzględnienia roli psychiatry. Ci trzej specjaliści tworzą pełny system wsparcia i leczenia w zakresie zdrowia psychicznego.
Psychiatra jest lekarzem, który odpowiada za medyczną diagnozę zaburzeń psychicznych (np. depresji, schizofrenii) oraz leczenie farmakologiczne. Jest to jedyny specjalista z tej trójki, który ma prawo przepisywać leki, wystawiać recepty oraz zwolnienia lekarskie (L4).
Kluczowe w procesie leczenia jest to, że specjaliści ci ściśle ze sobą współpracują:
- Współpraca diagnostyczna. Choć psycholog przeprowadza szczegółowe testy diagnostyczne, to ostateczną, medyczną diagnozę i kwalifikację do leczenia stawia psychiatra, opierając się na wywiadzie klinicznym oraz wynikach tych testów.
- Współpraca terapeutyczna. Psychiatra bardzo często jako formę leczenia zleca psychoterapię, ponieważ leki działają na objawy, ale trwała zmiana wzorców emocjonalnych i przyczyn problemów odbywa się właśnie w procesie psychoterapii.
W Przylądku Równowagi – Centrum Terapii i Rozwoju – zapewniamy pełną współpracę tego interdyscyplinarnego zespołu – mamy psychologów, psychoterapeutów i lekarzy psychiatrów (dla dzieci i dorosłych). Dzięki temu proces diagnostyczny i terapeutyczny jest spójny, bezpieczny i optymalnie dostosowany do Twoich potrzeb.
Psycholog czy psychoterapeuta - ułatwiamy decyzję
Większość specjalistów naszego zespołu łączy obie role – to psycholodzy, którzy następnie ukończyli 4-letnie szkolenie psychoterapeutyczne lub są w jego trakcie. Dzięki temu są oni przygotowani zarówno do rzetelnej diagnozy, jak i do długoterminowego procesu leczenia. A Twój dylemat – psycholog czy psychoterapeuta – rozwiązuje się sam, gdyż od pierwszej konsultacji otrzymujesz eksperta, który precyzyjnie oceni Twoje potrzeby i wskaże optymalną drogę wsparcia.
Rozumiemy, że podjęcie decyzji – psycholog czy psychoterapeuta – wciąż może być wyzwaniem. Jeśli po przeczytaniu artykułu nadal masz wątpliwości, jaka forma wsparcia jest dla Ciebie najlepsza, skorzystaj z bezpłatnej konsultacji z naszym Psychologiem Klinicznym. Podczas rozmowy wstępnej specjalista zbada Twoje potrzeby i dopasuje psychologa lub psychoterapeutę do Twojej sytuacji.
Artykuł sprawdzony pod kątem merytorycznym przez: Katrin Śliwińska-Flaumenhaft.
Katrin Śliwińska-Flaumenhaft – psycholog kliniczny. W Przylądku Równowagi pełni rolę Koordynatora i Opiekuna Terapii – czuwa nad tym, aby praca pacjentów z psychoterapeutami w różnych nurtach przebiegała kompleksowo – w sposób spójny, przemyślany i zgodny z najlepszymi praktykami klinicznymi.
CBT:
TSR:
EFT:
GESTALT:
SYSTEMOWY:
PSYCHODYNAMICZNY:
PSYCHOANALITYCZNY:
SOMATIC EXPERIENCING
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Zebraliśmy najczęściej zadawane pytania, które pomogą Ci rozwiać ostatnie wątpliwości dotyczące wsparcia psychologicznego i psychoterapeutycznego.
Czy do psychologa lub psychoterapeuty potrzebuję skierowania?
W Przylądku Równowagi, jako prywatnym centrum terapii i rozwoju, nie wymagamy skierowania. Możesz umówić się na wizytę bezpośrednio, wybierając dogodny termin.